|
|
 |
Het reinigen van
mechanische uurwerken
|
1.
Maak eerst een schets van het uurwerk en geef
daarop aan waar de verschillende onderdelen
en raderen etc. thuishoren. Ook de veerton –
indien voorhanden – voor gang- en slagwerk
kenmerken.
2.
Voor u begint te demonteren, in ieder geval
eerst de veer ontspannen, anders bestaat
gevaar voor verwonding. Ook kan de terugverende
of uitspringende veer de raderen en
kast beschadigen.
3.
Voor het ontspannen van de veer is een
handboorgreep een ideaal hulpwerktuig.
Daarin wordt het opwind-vierkant stevig
vastgezet. Een lichte draai in opwindrichting
geeft de palling vrij, en deze kan dan losgehaald
worden. Voorzichtig bij rechtsdraaiende
veerhulzen, de spankop in de handboorgreep
kan zich openen. De neiging van de veer zich
te ontspannen voorzichtig toelaten. Indien
de druk op de handboorgreep te sterk wordt,
dan de palling weer laten zakken, opnieuw met
de boorgreep vastpakken en de handeling
herhalen, totdat geen spanning meer op de
veer staat. De handboorgreep openen en
verwijderen.
4.
Draai de wijzermoeren los en haal het uurwerk
uit elkaar. |
5.
Alle onderdelen, uitgezonderd de veerton, al
naar gelang de vervuilingsgraad, in een reinigingsoplossing
leggen en met een borsteltje
of een penseel schoonborstelen. Let hierbij
speciaal op dat de lagers schoon worden
(eventueel met een schoonmaak-houtje
schoonwrijven).
6.
Veertonnen mogen in gesloten toestand
(dus met veer erin) nooit in een reinigings
oplossing. Na het voorzichtig demonteren
de veer op zijn spankracht controleren.
Als deze open ligt moet een ontspannen
veer minstens vier keer de doorsnede van
de veerton hebben. Veel veren zijn na jarenlang
functioneren lam en moeten worden
vervangen. Het opwinden met de hand gaat
wat moeizaam, maar is wel
mogelijk.
Dit werkje gaat eenvoudiger
met een verenwinder.
7.
Het schoonmaken van de
onderdelen gaat eenvoudiger
in een met ultrasonisch
schoonmaak-apparaat, het
gaat grondiger en is sneller
dan het reinigen met de
hand. Deze apparaten
kunnen echter de veer beschadigen
en mag daarom
ook nooit in het reinigingsapparaat |
8.
Voordat het uurwerk in elkaar wordt gezet
nogmaals de lagers en radertanden op
schoonheid controleren. De veer na het opwinden
oliën, waarbij de gebruikte olie niet
perse hoogwaardig behoeft te zijn.
9.
Na de montage alle functies controleren en
daarna alle lagers smeren. |
Deze producten uit de Hobby Klok/
Selva catalogus komen van pas bij
de omschreven werkzaamheden.
Omschrijving:
Blz. Positie Bestelnr.
Opwindveren in verschillende maten 43
Veeropwinder blz 60-7 bestelnummer 383-137
Handboorhouder blz. 65-14 bestelnummer 384-724
Ruimers blz. 67
Klokborstel blz. 68-12 bestelnummer 381-729
Ultrasoon apparaten blz. 70
Reinigingsmiddelen blz. 70
Emergency Klokkenolie blz. 72-14 bestelnummer 096-028
Fijnreiniger blz 73-12 bestelnummer 093-239 |
Het juist olie geven
van uurwerken
|
Bij het olie geven van uurwerken zijn er een
aantal dingen waar men op moet letten, die
hebben wij voor u op een rijtje gezet. Mechanische
uurwerken worden door de fabrikant
zodanig geolied dat ze onder normale omstandigheden
gedurende 6 tot 7 jaar geen
onderhoud nodig hebben.
Olie vermengd met stof verhindert
vrije krachtoverbrenging
Hangt een uurwerk echter toch in extreme
warmte, dan kan de olie – naar gelang de
kwaliteit – sneller verdampen, dik worden of
verharden. De gevolgen zijn wrijvingstoename
in het lager en een moeilijk lopend raderwerk,
dat uiteindelijk stopt. Uiterst nadelig is ook
stof, welke zich met olie vermengd. Er ontstaat
een zwarte substantie in de lagers die
een slijpfunctie gaat krijgen. Uitgelopen lagers
en ruwe tandwielen zijn het gevolg hiervan.
Een vrije krachtoverbrenging is dan niet meer
mogelijk.
Liever te weinig
dan teveel olie geven
Gave, schone lagers kunt u olie geven, maar
ook hier kunnen problemen optreden, bij
voorbeeld wanneer de oliën elkaar niet verdragen.
Voor het olie geven gebruikt men
tegenwoordig geen beenolie meer, maar
synthetische olie, bijvoorbeeld »Clock 859«,
aangezien deze algemeen te gebruiken en
langer houdbaar zijn.
Bij het onderhoud of bij het olie geven na een
reinigingsbeurt van het uurwerk geldt de
basisregel: »liever iets minder dan teveel«.
Daarbij worden hoofdzakelijk alleen de tappen
van de raderen in de voorste en achterste
platine geolied, waarvoor het uurwerk
uit de kast moet worden genomen en van de
wijzerplaat moet worden losgemaakt.
Alleen olie geven
waar wrijving ontstaat
In principe mag alleen daar geolied worden,
waar wrijving ontstaat, dus in de eerste plaats
de (platine) lagers. De olie moet zorgvuldig
|
en precies met een oliespuit gedoseerd worden
en op de juiste plaats worden aangebracht.
Normaal gesproken hebben de
(platine) lagers aan de buitenkant conische
uitsparingen voor het herbergen van een
kleine hoeveelheid olie. Een teveel aan smeerstof
is schadelijker dan te weinig, want als
een druppeltje van de olieplek wegloopt, laat
hij verder olie achter. Een »overgeolied«
lager loopt daarom dus eerder droog.
Vergeet men daarentegen een plek te oliën
dan is verhoogde slijtage het gevolg, of het
uurwerk functioneert zelfs helemaal niet meer.
De tanden van de raderen mogen niet geolied
worden, aangezien olie sterk stof aantrekt, de
vertanding zal dan eerder kunnen klemmen.
Een uitzondering is het anker welke in het
ankerrad grijpt. Deze heeft ankerbekken
die moeten worden onderhouden met een
beetje olie of klokvet.
Dit bewerkstelligt tevens
een demping van het
»tik« geluid. Ook de
veren hebben een oliesmering
nodig.
Ietwat olie of vet moet
ook op de gaffel, om de
wrijving met de pendelverlenging
of pendelstaaf
te voorkomen (heeft ook
een demping van het
»tik« geluid tot gevolg). Bij »Schwarzwaldklokken
« ook de wrijvings-punten bij de
slingerophanging, de zogenaamde »schommel
« olie geven.
Belangrijk: Quartzklokken hebben geen olie
nodig. Elke poging om deze olie te geven is
schadelijk.
Bij vervuilde lagers altijd
eerst het uurwerk reinigen
Het oliën van oudere, mechanische klokken
is alleen zinvol, als alle lagers schoon zijn.
Indien er toch vuil in de lagers zit, is het onontkoombaar
eerst het uurwerk te reinigen.
Let er daarbij op of alle lagers nog vrij, dus
niet ovaal uitgesleten zijn. In het laatste geval |
dient er technisch gereedschap beschikbaar
te zijn om de lagers te verbussen, met
andere woorden in de platine nieuwe messing
lagers te plaatsen. Hiervoor zijn speciale
gereedschappen ontwikkeld (zie de HOBBY
KLOK catalogus). Bij geringe schade kunnen
de lagers ook door het bewerken van het
materiaal met een speciale pons verkleind
worden. (Dit wordt alleen bij eenvoudige
klokken gedaan, het is slecht
voor betere klokken). Hierbij
is eventueel de hulp van een
vakman aan te raden.
Als over het algemeen de vervuiling van het
uurwerk niet al te groot is en de lagers nog
enigermate in orde zijn, kan men met een
schoonmaakmiddel uit de spuitbus een goede
reiniging uitvoeren. Daarbij moet men met
het spuitmiddel niet knoeien. Let er absoluut
op, dat het middel niet in de veerton loopt.
De reiniger droogt vanzelf. Stofresten op de
platine moeten worden afgeveegd.
Na de behandeling met de reiniger het
uurwerk – zoals in het begin beschreven –
met bij voorkeur de synthetische olie
»Clock 859« oliën. Bij te veel vervuiling van
een uurwerk rest alleen nog een complete
reiniging. Hiervoor moet het uurwerk
gedemonteerd worden.
|
Deze producten uit de Hobby Klok/
Selva catalogus komen van pas bij
de omschreven werkzaamheden.
Omschrijving Blz. Positie Bestelnr.
Oliegever voor grote uurwerken blz .72-9 380-009
Vet blz. 72-10 091-415
Assortiment oliegevers blz. 72 11 380-001
Synt. klokkenolie Clock 859 blz 72-17 099-844 |
| |
|
|
|
|
|
| ..is leeg! |
|
|
|
 |
Aanbiedingen van deze maand |
 |
|
|
|
|
|
|
Bestsellers |
|
|
|
|
Volg ons op Twitter |
|
|
|
|
Vaktips |
|
|
|
|
